Τον κίνδυνο που δημιουργεί η αυξανόμενη εξάρτηση της κοινωνίας και της πραγματικής οικονομίας από τις ψηφιακές υποδομές ανέδειξε ο Μιχάλης Μπότας, ιδρυτής της DMSS Marketing Agency και καθηγητής Marketing, κατά τη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ 100.3, το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026. Μιλώντας στην ενημερωτική εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7», με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει μια εκτεταμένη τεχνολογική δυσλειτουργία στις μεταφορές, στις τράπεζες, στα νοσοκομεία και στην εφοδιαστική αλυσίδα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ύπαρξης εφεδρικών κρατικών υποδομών και εναλλακτικών σχεδίων αντιμετώπισης κρίσεων.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τις σοβαρές δυσλειτουργίες σε υπηρεσίες της Microsoft και τα προβλήματα που είχαν καταγραφεί στις αεροπορικές μεταφορές των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα περιστατικά αυτά επανέφεραν στον δημόσιο διάλογο ένα ζήτημα που συχνά περνά σε δεύτερη μοίρα: πόσο ανθεκτικές είναι οι κοινωνίες όταν τα ψηφιακά συστήματα από τα οποία εξαρτώνται σταματούν ξαφνικά να λειτουργούν;
Από τη διαχείριση προσωπικών δεδομένων μέχρι τις αερομεταφορές και την τροφοδοσία των καταστημάτων, η συζήτηση ανέδειξε πόσο στενά συνδεδεμένη είναι πλέον η τεχνολογία με βασικές δραστηριότητες της καθημερινότητας.
Ωστόσο, η παρέμβαση του Μιχάλη Μπότα δεν περιορίστηκε στην περιγραφή των τεχνικών κινδύνων. Έθεσε και ένα ευρύτερο ζήτημα δημόσιας πολιτικής: την ανάγκη το κράτος να διαθέτει εναλλακτικούς μηχανισμούς λειτουργίας όταν μια κρίσιμη ψηφιακή υπηρεσία παρουσιάζει σοβαρή βλάβη.
Μιχάλης Μπότας: «Όλα συνδέονται» στη σύγχρονη ψηφιακή οικονομία
Η Μίνα Καραμήτρου ξεκίνησε τη συζήτηση θέτοντας έναν προβληματισμό που αφορά άμεσα τους πολίτες: κατά πόσο μια μεγάλης κλίμακας τεχνολογική αναστάτωση μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για προσωπικά δεδομένα και ηλεκτρονικούς λογαριασμούς.
Μίνα Καραμήτρου: «Πρόβλημα διαρροής προσωπικών δεδομένων. Για παράδειγμα, το mail μας. Από αυτή την αναστάτωση η οποία προκλήθηκε, υπάρχει;»
Η απάντηση του Μιχάλη Μπότα μετέφερε το ενδιαφέρον από την ασφάλεια ενός μεμονωμένου λογαριασμού στη συνολική λειτουργία της ψηφιακής οικονομίας.
Μιχάλης Μπότας: «Κοιτάξτε, το ζήτημα είναι ότι όλα συνδέονται».
Ο ίδιος εξήγησε ότι όταν ένα βασικό σύστημα παύει να λειτουργεί, οι συνέπειες δεν περιορίζονται απαραίτητα στον οργανισμό που αντιμετωπίζει το αρχικό πρόβλημα.
«Δηλαδή, σταματάει να λειτουργεί κάτι και ξαφνικά σταματούν να λειτουργούν και άλλα πράγματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η συγκεκριμένη παρατήρηση αναδεικνύει τον βαθμό αλληλεξάρτησης της σύγχρονης οικονομίας.
Μια επιχείρηση μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετικές εφαρμογές για την επικοινωνία, τη διαχείριση πελατών, τις συναλλαγές και την αποθήκευση δεδομένων. Πίσω από αυτές, όμως, ενδέχεται να λειτουργούν κοινές ψηφιακές υποδομές.
Εάν ένας βασικός πάροχος παρουσιάσει εκτεταμένη δυσλειτουργία, οι επιπτώσεις μπορούν να μεταφερθούν σε διαφορετικές επιχειρησιακές δραστηριότητες, ακόμη και όταν αυτές εμφανίζονται ως ανεξάρτητες.
Το πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά αποκλειστικά την τεχνολογική ασφάλεια. Αφορά την ικανότητα της πραγματικής οικονομίας να συνεχίζει να λειτουργεί όταν μια κρίσιμη υπηρεσία τίθεται εκτός λειτουργίας.
Προσωπικά δεδομένα και ψηφιακές διακοπές: Δύο διαφορετικοί κίνδυνοι
Απαντώντας στο ερώτημα για τις πιθανές διαρροές δεδομένων, ο Μιχάλης Μπότας τόνισε ότι ο σύγχρονος προβληματισμός έχει αποκτήσει ευρύτερη διάσταση.
«Δεν είναι μόνο ότι φοβόμαστε πλέον τη διαρροή ενός email», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι η διακοπή λειτουργίας ενός ψηφιακού εργαλείου μπορεί να επηρεάσει πολύ σημαντικότερες υπηρεσίες, όπως οι μεταφορές.
Στο σημείο αυτό χρειάζεται μια ουσιαστική διάκριση.
Η παραβίαση προσωπικών δεδομένων συνδέεται με την πρόσβαση μη εξουσιοδοτημένων προσώπων σε πληροφορίες που πρέπει να προστατεύονται.
Αντίθετα, η διακοπή λειτουργίας μιας ψηφιακής υπηρεσίας αφορά τη διαθεσιμότητά της και μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικές αιτίες: τεχνικά προβλήματα, λανθασμένες αναβαθμίσεις, αστοχίες εξοπλισμού ή κακόβουλες ενέργειες.
Μια γενικευμένη δυσλειτουργία δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι έχουν παραβιαστεί προσωπικά δεδομένα.
Η διάκριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν ένα περιστατικό βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και οι πληροφορίες για τα αίτιά του είναι περιορισμένες.
Η υπεύθυνη ενημέρωση οφείλει να διαχωρίζει τα επιβεβαιωμένα γεγονότα από τις εκτιμήσεις και τα πιθανά σενάρια.
Οι δυσλειτουργίες της Microsoft και η εξάρτηση από μεγάλους τεχνολογικούς παρόχους
Ο Γιώργος Γρηγοριάδης έθεσε στη συνέχεια το ζήτημα της κλιμάκωσης των τεχνολογικών απειλών.
Γιώργος Γρηγοριάδης: «Έχουν αναβαθμιστεί οι απειλές λέτε τώρα, έτσι; και τα προβλήματα».
Ο Μιχάλης Μπότας αναφέρθηκε στον ρόλο μεγάλων παρόχων, όπως η Microsoft, τονίζοντας ότι εκατομμύρια χρήστες και επιχειρήσεις βασίζονται σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών τους.
Η σημασία αυτών των πλατφορμών δεν περιορίζεται στην αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων ή στην επεξεργασία εγγράφων.
Εταιρικές επικοινωνίες, κοινόχρηστα ημερολόγια, διαδικτυακές συναντήσεις, αποθήκευση αρχείων και καθημερινές επιχειρησιακές διαδικασίες εξαρτώνται από τη διαθεσιμότητα τέτοιων εφαρμογών.
Το ζήτημα έγινε ιδιαίτερα εμφανές κατά την παγκόσμια δυσλειτουργία που επηρέασε υπηρεσίες της Microsoft στις 12 και 13 Νοεμβρίου 2026.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters στις 14 Νοεμβρίου 2026, η Microsoft ανακοίνωσε την αποκατάσταση των υπηρεσιών Outlook, Teams και άλλων προϊόντων της, ύστερα από μια διακοπή που ξεπέρασε τις 24 ώρες.
Η εταιρεία απέδωσε το πρόβλημα σε δυσλειτουργίες διακομιστών και ανέφερε ότι δεν είχε εντοπίσει στοιχεία κακόβουλης δραστηριότητας.
Η διακοπή επηρέασε οργανισμούς και επιχειρήσεις διεθνώς, αναδεικνύοντας την εξάρτηση των σύγχρονων επαγγελματικών δραστηριοτήτων από έναν περιορισμένο αριθμό μεγάλων παρόχων.
Η παρατήρηση του Μιχάλη Μπότα για τη διασύνδεση των συστημάτων αποκτά σε αυτό το περιβάλλον ιδιαίτερη σημασία.
Το ζητούμενο δεν είναι να απορριφθούν οι δυνατότητες που προσφέρουν οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες, αλλά να αναγνωριστούν οι συνέπειες που μπορεί να έχει η προσωρινή μη διαθεσιμότητά τους.
Τα προβλήματα στις αερομεταφορές των ΗΠΑ και η ανάγκη διασταύρωσης των πληροφοριών
Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε και στα προβλήματα που σημειώθηκαν στις αεροπορικές μεταφορές των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Γιώργος Γρηγοριάδης αναφέρθηκε σε πληροφορίες και σενάρια που κυκλοφορούσαν εκείνες τις ώρες σχετικά με τις υποδομές εναέριας κυκλοφορίας, την παλαιότητα ορισμένων συστημάτων και την πιθανότητα κυβερνοεπίθεσης.
Ο Μιχάλης Μπότας εξέφρασε προβληματισμό για τη δυσκολία εξακρίβωσης των αιτίων ενός σοβαρού τεχνολογικού συμβάντος, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο τέτοιες κρίσεις επηρεάζουν την εικόνα και την οικονομική δραστηριότητα μεγάλων εταιρειών.
Η συζήτηση αποτυπώνει το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατούσε κατά τη μετάδοσή της. Οι υποθέσεις που διατυπώθηκαν, ωστόσο, δεν αποτελούν απόδειξη ότι είχε πραγματοποιηθεί κυβερνοεπίθεση.
Τι ανακοίνωσαν οι αμερικανικές αρχές μετά το περιστατικό
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της Federal Aviation Administration (FAA) στις 15 Νοεμβρίου 2026, η προσωρινή καθήλωση πτήσεων στις 13 Νοεμβρίου συνδέθηκε με αστάθεια σε παλαιότερα τηλεπικοινωνιακά συστήματα που υποστηρίζουν τις υπηρεσίες εναέριας κυκλοφορίας.
Η FAA διευκρίνισε ότι η αρχική έρευνα εξέταζε συγκεκριμένα τεχνικά προβλήματα στο δίκτυο και ότι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν υπήρχαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης.
Αντίστοιχα, το αμερικανικό Υπουργείο Μεταφορών, σε ενημέρωση της 14ης Νοεμβρίου, επιβεβαίωσε ότι η δυσλειτουργία αφορούσε την επικοινωνία και τη σταθερότητα συστημάτων που χρησιμοποιούνται στον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας.
Οι αμερικανικές αρχές δήλωσαν επίσης ότι δεν είχαν διαπιστώσει σύνδεση με τη διακοπή υπηρεσιών της Microsoft.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει μία σημαντική πλευρά της δημοσιογραφικής διαχείρισης τεχνολογικών κρίσεων.
Μια σοβαρή δυσλειτουργία μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις ακόμη και όταν δεν υπάρχει κυβερνοεπίθεση.
Επομένως, η ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών και η ύπαρξη εφεδρικών συστημάτων παραμένουν κρίσιμα ζητήματα, ανεξάρτητα από την τελική αιτία κάθε περιστατικού.
Από τις τράπεζες και τα νοσοκομεία μέχρι την εφοδιαστική αλυσίδα
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές αναφορές του Μιχάλη Μπότα αφορούσε τις πιθανές αλυσιδωτές συνέπειες μιας εκτεταμένης τεχνολογικής διακοπής.
Ο ίδιος περιέγραψε πώς ένα πρόβλημα σε κεντρικές ψηφιακές υπηρεσίες θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να επηρεάσει τις μεταφορές, τις τράπεζες, τα νοσοκομεία και την τροφοδοσία της αγοράς.
Το παράδειγμα του σούπερ μάρκετ ήταν ιδιαίτερα εύστοχο.
Μπορεί να υπάρχουν διαθέσιμα τρόφιμα, μεταφορικά μέσα και προσωπικό, αλλά μια σοβαρή δυσλειτουργία στο πληροφοριακό σύστημα που συντονίζει τις παραδόσεις να προκαλέσει καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Η ύπαρξη φυσικών πόρων, επομένως, δεν εξασφαλίζει πάντοτε την ομαλή λειτουργία μιας υπηρεσίας όταν η διαχείρισή της εξαρτάται από ψηφιακά συστήματα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τεχνολογική βλάβη μπορεί να παραλύσει αυτομάτως όλους τους τομείς της οικονομίας.
Δείχνει, όμως, γιατί η αναγνώριση κοινών εξαρτήσεων αποτελεί σημαντικό μέρος της διαχείρισης επιχειρησιακών κινδύνων.
Για την κοινωνία, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν οι υπηρεσίες που επηρεάζονται συνδέονται με την υγεία, τις μετακινήσεις ή την πρόσβαση σε βασικά αγαθά.
Μιχάλης Μπότας: Η ανάγκη για εφεδρικές κρατικές υποδομές
Το κεντρικό μήνυμα της συνέντευξης διατυπώθηκε όταν η Μίνα Καραμήτρου και ο Γιώργος Γρηγοριάδης έστρεψαν τη συζήτηση στην εξάρτηση της καθημερινότητας από την τεχνολογία.
Μίνα Καραμήτρου: «Το παρακάναμε στη ζωή μας με τα ηλεκτρονικά, αυτό λέω».
Γιώργος Γρηγοριάδης: «Πλέον είμαστε εξαρτημένοι από την τεχνολογία, αυτό είναι το μόνο σίγουρο».
Ο Μιχάλης Μπότας αναγνώρισε την εξάρτηση αυτή, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η πλήρης αποδέσμευση από τους μεγάλους τεχνολογικούς παρόχους είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Στο σημείο αυτό έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ύπαρξης εφεδρικών υποδομών.
«Πρέπει να υπάρχουν σίγουρα κρατικές υποδομές οι οποίες να είναι εφεδρικές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, τόνισε ότι πρέπει να υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο για περιπτώσεις στις οποίες η διακοπή λειτουργίας ενός βασικού συστήματος επηρεάζει μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Η τοποθέτηση αυτή προσδίδει στη συνέντευξη ιδιαίτερο ενδιαφέρον από πλευράς δημόσιας πολιτικής.
Η προστασία των κρίσιμων υποδομών δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα τεχνικής υποστήριξης.
Συνδέεται με τον σχεδιασμό, τις επενδύσεις, την εποπτεία και τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Σε μια κοινωνία όπου η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες πραγματοποιείται ολοένα περισσότερο μέσω ψηφιακών συστημάτων, η διαθεσιμότητα αυτών των συστημάτων αποκτά χαρακτηριστικά δημόσιου συμφέροντος.
Τι σημαίνει ένα πραγματικά λειτουργικό εφεδρικό σχέδιο;
Η δημιουργία εφεδρικών υποδομών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το κράτος πρέπει να αντικαταστήσει κάθε ιδιωτική τεχνολογική υπηρεσία.
Σημαίνει ότι οι αρμόδιοι φορείς χρειάζεται να αναγνωρίζουν ποιες λειτουργίες είναι κρίσιμες και να διαθέτουν αξιόπιστους μηχανισμούς συνέχειας.
Τέτοιοι μηχανισμοί μπορούν να περιλαμβάνουν εναλλακτικά κανάλια επικοινωνίας, ασφαλή αντίγραφα δεδομένων, διαδικασίες αποκατάστασης, διαφορετικές τεχνικές διαδρομές εξυπηρέτησης και εκπαιδευμένο προσωπικό.
Εξίσου σημαντικό είναι τα σχέδια αυτά να δοκιμάζονται τακτικά.
Ένα εφεδρικό σύστημα που δεν έχει ελεγχθεί στην πράξη ενδέχεται να αποδειχθεί ανεπαρκές σε μια πραγματική κρίση.
Η ουσία της παρέμβασης του Μιχάλη Μπότα βρίσκεται ακριβώς εδώ: η τεχνολογική πρόοδος πρέπει να συνοδεύεται από προετοιμασία για τις περιπτώσεις στις οποίες τα συστήματα δεν λειτουργούν όπως αναμένεται.
Η ευρωπαϊκή απάντηση: NIS2 και ανθεκτικότητα κρίσιμων υπηρεσιών
Η ανάγκη προστασίας των κρίσιμων υποδομών δεν αποτελεί μόνο αντικείμενο δημόσιας συζήτησης.
Έχει ήδη ενταχθεί στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
Η οδηγία NIS2 της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποσκοπεί στην ενίσχυση του επιπέδου κυβερνοασφάλειας και της διαχείρισης κινδύνων σε σημαντικούς τομείς της οικονομίας και της δημόσιας ζωής.
Το πεδίο εφαρμογής της περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δραστηριότητες που σχετίζονται με την ενέργεια, τις μεταφορές, την υγεία, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τις ψηφιακές υποδομές και τη δημόσια διοίκηση.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην αποτροπή επιθέσεων.
Περιλαμβάνει επίσης απαιτήσεις διαχείρισης κινδύνων, αντιμετώπισης περιστατικών, επιχειρησιακής συνέχειας και αποκατάστασης λειτουργιών.
Η συγκεκριμένη φιλοσοφία συνδέεται με τον βασικό προβληματισμό που αναδείχθηκε στη συνέντευξη του ΣΚΑΪ.
Δεν αρκεί μια υπηρεσία να είναι αποτελεσματική όταν όλα λειτουργούν κανονικά. Χρειάζεται να υπάρχει σχέδιο και για τη στιγμή που εμφανίζεται μια σοβαρή δυσλειτουργία.
Γιατί συζητείται η προετοιμασία των πολιτών για 72 ώρες;
Στην εκπομπή έγινε επίσης αναφορά στις ευρωπαϊκές συζητήσεις για την προετοιμασία των πολιτών απέναντι σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Ο Μιχάλης Μπότας συνέδεσε το ζήτημα με το ενδεχόμενο σοβαρών διακοπών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πρόσβαση σε βασικά προϊόντα ή υπηρεσίες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Μάρτιο του 2025 τη στρατηγική Preparedness Union, με στόχο την ενίσχυση της ετοιμότητας απέναντι σε διαφορετικούς κινδύνους.
Μεταξύ των πρωτοβουλιών της περιλαμβάνεται η ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών για τη δυνατότητα κάλυψης βασικών αναγκών των πολιτών για τουλάχιστον 72 ώρες.
Η στρατηγική αυτή αφορά ένα ευρύ φάσμα κρίσεων, από φυσικές καταστροφές μέχρι υγειονομικές και τεχνολογικές διαταραχές.
Δεν αποτελεί ένδειξη ότι επίκειται κάποια συγκεκριμένη ψηφιακή κατάρρευση.
Αντίθετα, εντάσσεται στη γενικότερη λογική της πρόληψης και της οργανωμένης ετοιμότητας.
Τεχνητή νοημοσύνη: Ευκαιρία και νέα πρόκληση για τις ψηφιακές υποδομές
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσε επίσης σημείο αναφοράς στη συζήτηση.
Σήμερα, ολοένα περισσότερες ψηφιακές υπηρεσίες αξιοποιούν τεχνολογίες AI για αυτοματοποίηση εργασιών, επεξεργασία πληροφοριών και υποστήριξη επιχειρησιακών διαδικασιών.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, αλλά δημιουργεί και νέες ανάγκες εποπτείας, διαφάνειας και διαχείρισης κινδύνου.
Είναι σημαντικό, ωστόσο, να μην συγχέεται η γενικότερη εξάρτηση από την τεχνολογία με τη διαπιστωμένη ευθύνη της τεχνητής νοημοσύνης για ένα συγκεκριμένο περιστατικό.
Η χρήση εφαρμογών AI δεν σημαίνει ότι κάθε τεχνική δυσλειτουργία οφείλεται σε αυτές.
Στην περίπτωση των περιστατικών που απασχόλησαν τη συνέντευξη, οι επίσημες ενημερώσεις δεν τεκμηρίωσαν τέτοια αιτιώδη σχέση.
Ο Μιχάλης Μπότας έχει αναπτύξει τον προβληματισμό του για την τεχνητή νοημοσύνη και σε άλλες δημόσιες παρεμβάσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η προηγούμενη συνέντευξή του στο podcast του Market Insiders, η οποία παρουσιάστηκε στο άρθρο «Μιχάλης Μπότας: Πώς το AI φέρνει το αύριο στο σήμερα για το marketing».
Εκεί η συζήτηση είχε επικεντρωθεί στην παραγωγικότητα, στις επιχειρήσεις και στις αλλαγές που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη στην αγορά εργασίας.
Στον ΣΚΑΪ 100.3, αντίθετα, το ενδιαφέρον μεταφέρθηκε περισσότερο στις συνέπειες της εξάρτησης από την τεχνολογία και στην ανάγκη προστασίας των υποδομών που υποστηρίζουν την καθημερινή ζωή.
Οι δύο συνεντεύξεις προσεγγίζουν διαφορετικές, αλλά συμπληρωματικές πλευρές του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Από την τεχνολογική ασφάλεια στη δημόσια ευθύνη
Η συζήτηση του Μιχάλη Μπότα με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη αναδεικνύει τελικά μια πρόκληση που υπερβαίνει τα όρια της πληροφορικής.
Όσο περισσότερες δραστηριότητες μεταφέρονται σε ψηφιακές πλατφόρμες, τόσο σημαντικότερη γίνεται η δυνατότητα της κοινωνίας να συνεχίζει να λειτουργεί όταν εμφανίζονται τεχνικά προβλήματα.
Για τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει καλύτερη κατανόηση των τεχνολογικών τους εξαρτήσεων.
Για τους δημόσιους φορείς, σημαίνει επενδύσεις στην ανθεκτικότητα κρίσιμων συστημάτων και στην ύπαρξη αξιόπιστων εφεδρικών διαδικασιών.
Για τους πολίτες, σημαίνει ενημέρωση και προετοιμασία χωρίς πανικό ή αναπαραγωγή ατεκμηρίωτων σεναρίων.
Η προστασία των ψηφιακών υποδομών δεν είναι μόνο ζήτημα αποτροπής κυβερνοεπιθέσεων. Είναι επίσης ζήτημα επιχειρησιακής συνέχειας, θεσμικής ετοιμότητας και δημόσιας λογοδοσίας.
Το μήνυμα που αναδείχθηκε από τη συνέντευξη είναι σαφές: η κοινωνία δεν μπορεί εύκολα να αποδεσμευτεί από την τεχνολογία, μπορεί όμως να οργανωθεί καλύτερα ώστε να μειώσει τις συνέπειες μιας μεγάλης δυσλειτουργίας.
Ακούστε τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026, στην εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7» του ΣΚΑΪ 100.3, με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη.
Η πλήρης ραδιοφωνική εκπομπή είναι διαθέσιμη στο αρχείο του ΣΚΑΪ 100.3.
Ακούστε στο παρακάτω βίντεο το απόσπασμα της συνέντευξης του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3.
Η συζήτηση προσφέρει αφορμή για περαιτέρω προβληματισμό γύρω από την ανθεκτικότητα των ψηφιακών υπηρεσιών και τη συνεργασία κράτους και ιδιωτικού τομέα για την προστασία κρίσιμων υποδομών.
Η ραδιοφωνική παρουσία του Μιχάλη Μπότα έχει και παλαιότερη ιστορία. Στο OpinionFeed έχει δημοσιευθεί το αφιέρωμα «Πολιτικό μάρκετινγκ και ραδιόφωνο: Η εκπομπή του Μιχάλη Μπότα στην ERTOPEN και η εξέλιξη της πολιτικής επικοινωνίας», το οποίο εξετάζει τη δραστηριότητά του στο ραδιόφωνο κατά τη σεζόν 2017–2018 και τη σχέση της ψηφιακής επικοινωνίας με τον δημόσιο διάλογο.
Περισσότερα αφιερώματα για τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3
Η συνέντευξη αποτελεί επίσης την αφετηρία τεσσάρων συμπληρωματικών αφιερωμάτων, τα οποία θα αναπτύξουν διαφορετικές πτυχές του ίδιου θέματος.
Market Insiders: Το αφιέρωμα «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Το κόστος των ψηφιακών διακοπών στην πραγματική οικονομία» θα επικεντρωθεί στις οικονομικές επιπτώσεις των τεχνολογικών δυσλειτουργιών, στη λειτουργία των επιχειρήσεων και στην ανάγκη προστασίας των συναλλαγών.
Targeted.gr: Το άρθρο «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Η εξάρτηση από τους τεχνολογικούς κολοσσούς και το ψηφιακό μέλλον» θα εξετάσει τη συγκέντρωση ψηφιακών υπηρεσιών σε μεγάλους παρόχους, τις τεχνολογικές εξαρτήσεις και τις προκλήσεις για επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
PrimeLife.gr: Το αφιέρωμα «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Πώς μια τεχνολογική βλάβη επηρεάζει την καθημερινότητά μας» θα παρουσιάσει τις πρακτικές συνέπειες των ψηφιακών δυσλειτουργιών για τους πολίτες, τις επικοινωνίες, τις μετακινήσεις και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.
Athens Pulse: Το αγγλόφωνο άρθρο «Michalis Botas on SKAI 100.3: Digital Dependency, Critical Infrastructure and the Need for Resilience» θα αναλύσει τη διεθνή διάσταση της ψηφιακής ανθεκτικότητας και τη σημασία του συντονισμού δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις επιτρέπουν την πληρέστερη κατανόηση ενός θέματος που επηρεάζει ταυτόχρονα την οικονομία, τη δημόσια διοίκηση, την τεχνολογία και την καθημερινή ζωή.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Ποιος είναι ο Μιχάλης Μπότας;
Ο Μιχάλης Μπότας είναι Έλληνας επιχειρηματίας, Digital Marketing Specialist και καθηγητής Digital & Social Media Marketing, με περισσότερα από 15 χρόνια επαγγελματικής δραστηριότητας στον χώρο της ψηφιακής επικοινωνίας. Είναι ιδρυτής της DMSS Marketing Agency και του NexMedia Publishing Network, ενώ δραστηριοποιείται στον τομέα του SEO, της ψηφιακής στρατηγικής, του Digital PR και της διαδικτυακής προβολής επιχειρήσεων.
Τα τελευταία χρόνια έχει επικεντρωθεί ιδιαίτερα σε τεχνολογίες όπως το AI SEO, το Generative Engine Optimization (GEO), το Answer Engine Optimization (AEO) και το AI Visibility, εξετάζοντας πώς η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει την αναζήτηση πληροφοριών και την ψηφιακή παρουσία των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, διαθέτει εμπειρία στη ραδιοφωνική ενημέρωση, έχοντας παρουσιάσει εκπομπή στην ERTOPEN κατά τη σεζόν 2017–2018. Περισσότερα στοιχεία για την επαγγελματική του διαδρομή παρουσιάζονται στο βιογραφικό του.
Πότε μίλησε ο Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3;
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026, στην εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7», με παρουσιαστές τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη.
Ποιο ήταν το βασικό θέμα της συνέντευξης;
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην εξάρτηση της οικονομίας και της κοινωνίας από ψηφιακές υπηρεσίες, στις επιπτώσεις μεγάλων τεχνολογικών δυσλειτουργιών και στην ανάγκη ύπαρξης εφεδρικών συστημάτων για κρίσιμες υποδομές.
Τι πρότεινε ο Μιχάλης Μπότας για τις κρατικές υποδομές;
Ο Μιχάλης Μπότας υποστήριξε ότι πρέπει να υπάρχουν εφεδρικές κρατικές υποδομές και εναλλακτικά σχέδια λειτουργίας, ιδιαίτερα όταν μια τεχνολογική δυσλειτουργία μπορεί να επηρεάσει σημαντικό μέρος της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας.
Ήταν κυβερνοεπίθεση η διακοπή λειτουργίας των υπηρεσιών της Microsoft;
Σύμφωνα με τις ενημερώσεις της Microsoft μετά το περιστατικό του Νοεμβρίου 2026, δεν είχαν εντοπιστεί ενδείξεις κακόβουλης δραστηριότητας. Η εταιρεία απέδωσε τη δυσλειτουργία σε τεχνικά προβλήματα.
Συνδέονταν τα προβλήματα της Microsoft με τη διακοπή στις αεροπορικές μεταφορές των ΗΠΑ;
Οι αμερικανικές αρχές δήλωσαν ότι δεν είχε διαπιστωθεί σύνδεση μεταξύ των δύο περιστατικών. Η FAA απέδωσε την προσωρινή καθήλωση πτήσεων στις 13 Νοεμβρίου 2026 σε αστάθεια τηλεπικοινωνιακών υποδομών.
Τι είναι η ψηφιακή ανθεκτικότητα;
Η ψηφιακή ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα ενός οργανισμού να διατηρεί ή να αποκαθιστά τις κρίσιμες λειτουργίες του όταν αντιμετωπίζει τεχνολογικές δυσλειτουργίες, κυβερνοαπειλές ή άλλα περιστατικά που επηρεάζουν τα πληροφοριακά συστήματα.
Γιατί χρειάζονται εφεδρικά ψηφιακά συστήματα;
Τα εφεδρικά συστήματα και οι εναλλακτικές διαδικασίες μπορούν να περιορίσουν τις συνέπειες μιας μεγάλης διακοπής, επιτρέποντας σε οργανισμούς να συνεχίζουν βασικές λειτουργίες και να επανέρχονται ομαλότερα στην κανονικότητα.
Τι αφορά η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για προετοιμασία 72 ωρών;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συμπεριλάβει στη στρατηγική Preparedness Union την ανάπτυξη οδηγιών ώστε οι πολίτες να μπορούν να καλύπτουν βασικές ανάγκες για τουλάχιστον 72 ώρες σε περιπτώσεις κρίσεων. Η πρωτοβουλία αφορά διαφορετικούς κινδύνους και δεν περιορίζεται σε περιστατικά κυβερνοασφάλειας.
Πού μπορώ να ακούσω τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα;
Η πλήρης εκπομπή είναι διαθέσιμη στο επίσημο αρχείο του ΣΚΑΪ 100.3, ενώ υπάρχει και απόσπασμα στο YouTube.

